Jeszcze kilkanaście lat temu Słowacja mogła pochwalić się sześcioma ośrodkami sportu żużlowego.  Na chwilę obecną są dwa - Speedway Club oraz Automobilklub Plochá dráha. Co więcej, oba są z tego samego miasta i korzystają z jednego obiektu w Žarnovicy. Dziś o żużlu u naszych południowych sąsiadów w rozmowie z Martinem Búri, prezesem SC Žarnovica.

Historia żużla na Słowacji sięga lat sześćdziesiątych, a pierwsze Indywidualne Mistrzostwa tego kraju rozegrano w 1963 roku. Liczyły one dwie rundy, a żużlowcy spotykali się w Bańskiej Bystrzycy (9 maja) oraz w Popradzie (14 lipca). Złoty medal i tytuł najlepszego żużlowca powędrował na konto Miroslava Rybansky'ego, który pokonał m.in. Ivana Dedlina i Karola Kubela. W kolejnych latach starano się, by ten krajowy czempionat kontynuować i przeważnie to się udawało, aż do 1990 roku. Niekiedy jednak nie dochodziło do rozstrzygnięć lub klasyfikacja była tworzona na podstawie wyników z całego sezonu, z różnych startów słowackich zawodników. Niestety, przed dwudziestoma siedmioma laty niestety Mistrzostwa Słowacji "przepadły" i nie rozgrywano ich aż do 2008 roku. Turniej wrócił w charakterze otwartym, międzynarodowym, a pierwszym triumfatorem "reaktywowanych" mistrzostw został Tomas Suchanek, który w finale pokonał Martina Vaculíka, Martina Málka, Filipa Siterę i Jana Jarosa. O pechu mógł mówić wtedy triumfator rundy zasadniczej, niepokonany tego dnia Robert Kościecha, który w finale zaliczył defekt. Rok później plany organizatorów pokrzyżowała pogoda, a startować mieli m.in. Krzysztof Nowacki, Przemysław Dądela, Kamil Pulczyński, jak również Szymon Kiełbasa, Borys Miturski i Sławomir Drabik. Polacy rządzili słowackim żużlem przed trzema laty, kiedy to triumfował Kamil Brzozowski, drugi był Karol Ząbik, a piąty po defekcie w finale Tomasz Chrzanowski. Stanisław Burza odpadł w półfinale, a "odbił" to sobie w 2015 roku, wygrywając przed Marcinem Rempałą. W minionym sezonie "Stanley" także stał na podium, ale musiał uznać wyższość Rohana Tungate'a.

Przez te ponad pięćdziesiąt lat, żużel na Słowacji istniał w kilku miastach: Bratysławie, Bańskiej Bystrzycy, Popradzie, Zohorze, czy też w będącej głównym tematem tego artykułu - Žarnovicy. Teraz jest tak, jak wspomnieliśmy we wstępie tego materiału, iż jest jeden czynny tor żużlowy, z którego korzystają dwa kluby - Speedway Club oraz Automotoklub Plochá dráha. Ci drudzy, z żużlem związani są jednak nieco mniej, bowiem organizują tylko raz w roku zawody o Zlatę Prilbę SNP. Martin Búri, Prezes Speedway Clubu, zapytany o możliwość poprawienia się liczby obiektów żużlowych w jego kraju, jasno odpowiada, że nie widzi szans na poprawę. - Wydaje mi się, że nie jest to realne. W naszym kraju żużel z telewizji zniknął już w latach dziewięćdziesiątych, a kiedy powstawaliśmy przed sześcioma laty, mało, kto wiedział, że istnieje u nas w mieście taki sport. Teraz naszą największą reklamą jest oczywiście Martin Vaculík. Speedway w naszym kraju jest regionalnym sportem, więc fajnie byłoby, gdyby znalazły się także kolejne ośrodki - przyznaje rozczarowany, Martin Búri.

Búri nie ukrywa, iż nie widzi szans na poprawę liczby słowackich torów żużlowych

Tutaj warto dodać, że niewiele brakło, a także i Žarnovica byłaby pozbawiona żużla. Przed kilkoma laty, do Automotoklub Plochá dráha dołączył Speedway Club, któremu udało się ożywić ten obiekt. Zorganizowano tam m.in. Challenge Speedway European Championship, a miasto przeznaczyło dziesięć tysięcy euro na renowację stadionu. Zamontowano m.in. nowe bandy, dosypano nawierzchnię, czy odnowiono stan klubowych budynków. Wszyscy byli zachwyceni z Przewodniczącym Międzynarodowego Jury - Frankiem Zieglerem na czele. Tymczasem w listopadzie 2013 roku, drugi z klubów, zorganizował wyścigi samochodów rajdowych. Te, doprowadziły tor do stanu nieużywalności. Liczne kraksy spowodowały naruszenie także band, gdzie niektóre segmenty obiektu żużlowego były wyłamane. Cała praca poszła na marne.

Powoli, małymi krokami żużel w tym mieście wstaje jednak z kolan, zarówno organizacyjnie jak i pod względem kadrowym. Jeszcze cztery lata temu Słowacy mieli tylko Martina Vaculíka i Jana Halabrina. Dziś ich kadra jest bardziej okazalsza, niż kilku klubów z polskiej ligi żużlowej. W kadrze Speedway Club znajdziemy: sześciu zawodników startujących w klasie 500cc, austriackiego weterana Antona Wannaska, a także pięciu członków "Speedway Academy". Co więcej, średnia wieku całej szóstki zawodników SC Žarnovica wynosi… 20 lat! - Zgadza się, gdy zaczynaliśmy, słowacki żużel liczył dwójkę zawodników, ale i także mogliśmy liczyć na Vlada Višvádera, który na co dzień mieszkał w Czechach. Pomagali nam także zawodnicy spoza granic naszego kraju - Czesi, Austriacy, Słoweńcy. Oni wszyscy chętnie chcieli i startowali dla naszego klubu w dawnej Lidze Adriatyckiej. W tym czasie zaczęliśmy szkolić. Każdego roku przybywało nam zawodników. W 2013 roku był Patrik Búri i Adam Čarada, w 2014 Michal Tomka, w 2015 Jan Mihalik, a teraz Jakub Valkovič i David Pacalaj. W tym roku mają być kolejni. Wszystkich wspieramy, finansowo jak i materialnie. Žarnovica jest bardzo małym miastem, liczymy ledwie ok. 6 tysięcy mieszkańców, więc tutaj nie ma też wielkich firm. O sponsoring musi dbać klub - dodaje nasz rozmówca. We wspomnianej akademii znajdują się natomiast: Jozef Štefanka, Michal Danko, Juraj Šuška, Mário Solčiansky oraz Tomáš Tužinský.

Odkąd w cyklu Grand Prix pojawił się reprezentant eSpeedway Team - Martin Vaculík, poruszany jest temat organizacji jednej z rund Indywidualnych Mistrzostw Świata na tym czterystometrowym torze, który pomieści 20 tysięcy widzów, w tym pięć tysięcy na trybunie krytej. Szansa jest, ale… - Kibice o tym marzą i my to wiemy, ale nie mamy teraz sponsorów, by móc sobie pozwolić na taką imprezę. Poza tym, sam stadion musiałby przejść naprawdę dużą modernizację - komentuje Búri.

Zarząd klubu zdaje sobie sprawę, iż kibice marzą o zawodach Grand Prix, ale póki co ich na to nie stać (fot. archiwum klubu)

W połowie grudnia Speedway Club Žarnovica dopiął terminy rozgrywek żużlowych na Słowacji, których będzie organizatorem. Działacze "walczyli" z terminarzem bardzo intensywnie, by rozplanować wszystko tak, aby nic nie kolidowało z innymi zawodami. Inauguracja sezonu już 2 kwietnia, kiedy to odbędą się Międzynarodowe Indywidualne Mistrzostwa Słowacji, będące także Memoriałem Ladislava Eliáša. Kolejne miesiące będą równie ciekawie, bowiem zawita runda kwalifikacyjna Grand Prix (6 maja), czy półfinał Mistrzostw Europy Par (23 lipca), a w międzyczasie rozgrywki Drużynowych Mistrzostw Czech: Extraliga oraz I liga. - Zgadza się, oprócz czeskiej Extraligi oraz pierwszej ligi dojdą jeszcze zmagania w Speedway Friendship Cup. Staramy się zapewniać starty naszym zawodnikom i stawiamy sobie ambitne plany, by każdy wystąpił w około trzydziestu imprezach! Dlatego też przystępujemy do czeskich rozgrywek, które w przeszłości były dla naszego miasta bardzo ważne. Wiele lat starano się o zgodę, by otrzymać ją w 1985 i wystartować, jako Preglejka Žarnovica. Teraz wracamy i bardzo nas to cieszy, bowiem trzeba robić kroki do przodu - przyznaje nasz rozmówca.

Szybko zapytaliśmy więc, dlaczego nie Polska 2. Liga Żużlowa? - By móc jeździć w polskiej lidze, trzeba zacząć wygrywać w Czechach, na Węgrzech czy Ukrainie. Ponadto nie chcemy płacić wielkich pieniędzy zagranicznym zawodnikom, a inwestować w swoich wychowanków i organizować im za to więcej startów. Nie mamy takich sponsorów jak polskie kluby - padła odpowiedź.

Gwiazdą rozgrywek w lidze czeskiej i zdecydowanym liderem słowackiego klubu będzie, nie kto inny jak Indywidualny Mistrz Europy z 2013 roku, wspominany już kilkukrotnie "Vacul", który wspiera swój rodzinny klub w bardzo dużym stopniu. Potwierdzeniem tego może być fakt, iż Słowak odrzucił ofertę jazdy w angielskiej Premiership, by móc reprezentować barwy swojego klubu i spełniać swoje marzenia. - Martin jest podstawą naszej drużyny, bez którego nie próbowalibyśmy raczej swoich sił w Czechach. Chcemy jeszcze pozyskać jednego takiego solidnego zawodnika, a skład uzupełnić naszymi wychowankami. Wierzymy, że dwóch dobrych zawodników pociągnie za sobą tych młodych. Osoba Martina także pomoże nam w promocji, bowiem, gdy on startuje, odwiedzają nasz wszystkie cztery krajowe telewizje. Gdy go nie ma, próżno szukać słowackich dziennikarzy na trybunach.

Vaculík na tyle, na ile może - zarówno na torze jak i poza nim, wspiera klub ze swojego rodzinnego miasta

Słowacy, póki co nie myślą o starcie także m.in. w Drużynowym Pucharze Świata, ale kto wie, być może ujrzymy tę reprezentację w Drużynowych Mistrzostwach Świata i Europy Juniorów w sezonie 2018. Wiele zależeć będzie od kondycji finansowej klubu, który zgłosił chęć wystawienia swojej ekipy w tychże rozgrywkach. Póki, co, pewnym "etapem" przygotowawczym do styczności z wielkim żużlem ma być cykl Speedway Friendship Cup, o którym pisaliśmy jakiś czas temu. Zawody mają być rozegrane na pięciu obiektach, w Žarnovicy, Debreczynie (Węgry), Pardubicach (Czechy), Równem i Czerwonogrodzie (Ukraina) oraz na torze MS Śląska Świętochłowice. Zgrupowania będą dwudniowe. W pierwszym dniu rozegrane zostaną zawody drużynowe, w drugim indywidualne. Nagrodą dla triumfatora będzie przechodni puchar. - Dla nas te zawody są bardzo ważne i potrzebne. Są to dla nas "fundamenty", których potrzebujemy dla naszych wychowanków, a nie imprez światowej rangi. Do każdych zawodów wystawiamy czterech zawodników, do indywidualnych trzech plus organizator obsadza "dziką kartę" i rezerwowych.

W jaki sposób narodził się w ogóle pomysł na te rozgrywki i czy od razu zakładano, że udział w nich wezmą właśnie te drużyny? - Rozpoczęliśmy współpracę z ukraińskim Równem, a gdy Słoweńcy odmówili Ukraińcom startu w Pucharze Ligi Adriatyckiej, dogadaliśmy się z nimi, jak i włodarzami klubu z Czerwonogrodu, że zrobimy między sobą test-mecze w ramach dawnego Pucharu Pokoju i Przyjaźni. Gdy ostatecznie Liga Adriatycka zawiesiła działalność, zaczęliśmy szukać chętnych do siebie. Znalazł się węgierski Debreczyn Speedway SE, dzięki kontaktom z Józsefem Tabaką i zaczęły się rozmowy z Polakami. Początkowo był to klub KM Cross Lublin, lecz i MS Śląsk Świętochłowice. Prezes Michał Widera ze swoimi współpracownikami przyjechał do nas na rozmowy, a ich efektem były narodziny regulaminu i terminarza. Zasady czempionatu są bardzo proste - jak najwięcej jazdy, jak najmniej kombinowania. Pięć drużyn, czterech zawodników i jeździmy według przerobionego programu z zawodów ice speedway'a - komentuje Prezes SC Žarnovica.

Za słowacki żużel pozostaje trzymać kciuki, bowiem im więcej ośrodków żużlowych istnieje na mapie świata, tym lepiej dla tego sportu. Wierzymy, że w najbliższych latach nasi południowi sąsiedzi doczekają się kolejnych zawodników na miarę talentu Martina Vaculíka. A jeśli wśród czytelników portalu eSpeedway.pl są chętni na wyjazd do Žarnovicy, by zwiedzić zarówno miasto, jak i obiekt żużlowy, zamieszczamy terminarz rozgrywek.

Słowacka ekipa przed jednym z występów w sezonie 2016 (fot. archiwum klubu)

Terminarz zawodów organizowanych przez Speedway Club Žarnovica*:
02.04 - Międzynarodowe Indywidualne Mistrzostwa Słowacji & Memoriał Ladislava Eliáša
06.05 - Runda kwalifikacyjna Grand Prix 2018
17.06 - Czeska I liga
18.06 - Czeska Extraliga
23.07 – Półfinał Mistrzostw Europy Par
02.09 - Speedway Friendship Cup (turniej drużynowy)
03.09 - Speedway Friendship Cup (turniej indywidualny)
* - Automobilklub Plochá dráha jeszcze nie poinformował o dacie rozegrania turnieju Zlata Prilba SNP.